LATEST NEWS

Ang Tinon’an sa Modernong Kalibutan

Mitumaw ang duha ka tinon’an tawgon nato sila sa ngalan nga Carlo ug Amor; gihisgutan nila  ang kabahin sa modernong kalibutan ug kausbanan sa kalikopan. “Aduna na kita’y gitawag nga internet ug text diin makapahamudlay sa atoang pang adlaw-adlaw nga buluhaton, usahay dili na kinahanglan moatubang kay ipaagi nalang ang mensahe sa tawag, text, ug e-mail,” sugyot ni Amor. Si Carlo miingon, “Kaniadto hapsay ug malinawon gayud ang palibot, himsog ang kinaiyahan ug limpyo gayud ang kapanguhaan og pagkaon.” Katingalahan kay panalagsaon ra ang nagpakabana agi’g kalainan sa kalikopan, apan sugod kaniadto ilaha gayud namatikdan ang hinay-hinay nga kausaban sa katilingban.

Balikan nato kung giunsa kita pagmatuto sa atoang magtutudlo ug ginikanan sa bata pa. Gitudloan gayod kita’g maayong pamatasan og unsaon nato pagpalambo ang atoang pagkatawo ug pangkinabuhi. Ang tanang mga bata sa tibuok kalibutan nangita og gugma gikan sa ilang ginikanan, pamilya, magtutudlo, ug katilingban. Ang bata malipayon nga magasunod sa mando sa ginikanan kon kini aduna’y pagbati ngadto sa ginikanan. Ang bata nga wala makaangkon og paghigugma gikan sa ginikanan, pamilya, magtutudlo, ug uban pa, kini nga bata matawag og “gahian og ulo” kay dili man matinahuron ug matumanon, magpakita nga maulawon kaayo kanunay, hilomon ug dili mokatawa. Ilabi na karon nga aduna’y Facebook ug mga dula sa kompyuter nga mokawat sa oras sa matag usa kanato nga dili na mahatagan og bili ang mas importanteng buluhaton nga angay humanon, kay diha man nato dali’ng mapadayag ang gibati sa tagsa ka kasingkasing. Apan isip usa ka tinon’an nga wala’y dayan hangtod nga nahimong hamtong, nakabantay ba ka nga usahay kung mopahiyom ka sa isig ka tinon’an ug bisan sa magtutudlo wala gayud kini balos? Tungod kay wala nato kini nasinati kung unsa’y iyahang nahiaguman. Tungod kay kitang mga Pilipino maabiabihon ug matinagdanon kaayo, mabati unta sa mga langyaw (foreigner) usab sa atong isig ka Pilipino nga tinud-anay gayod ang pagtagad, wala’y sagol nga pagyaga-yaga, puti, kapihon, o tabunon man ang kolor sa panit o bisan dako o gamay ang mata, kulot o tul’id ang buhok, bisan unsa pa ang iyang katawohon (gender) siya hatagan og bili ug pakitaan og katahuran.

Ang ubang mga ginikanan nag-antos nagtrabaho sa laing nasod ug nagnegosyo aron gastohan ang anak nga nag eskwela, apan gaunsa naman? Wala nagtinarong sa pagtoon, giusikan ang panahon ug salapi ug “gahian og ulo”. Duyog niana mawala na usab ang maayong pamatasan, pagtahud sa higala ug kalikopan, bisan asa nalamang ibutang ang mga sinalibay diin maoy maghatag og kadautan sa atong kinaiyanhong kapanguhaan.

Isip usa ka tinon-an sama nila ni Amor ug Carlo nga nagpakabana sa kausbanan, aduna kita’y katungdanan, dili sumbanan ang dako o gamay nga nabuhat, lakip na niini ang pagpakita og maayong pamatasan sulod sa pamilya, tunghaan, ug isig kahigala ug pag atiman sa kinaiyahan diin ato’ng igasa alang sa mga umalabot nga henerasyon bisan pa nga anaa na kita sa modernong kalibutan.

By:Eugene Jamandron (Pagmata sa Kamatuoran)

 

Leave a comment below

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: